Moi Klienci często zadają mi pytanie kiedy rozwód zaoczony może zostać orzeczony przez Sąd. Taka wątpliwość pojawia się najczęściej wówczas, gdy drugi małżonek – jeszcze przed wniesieniem pozwu o rozwód do sądu – zapowiada, że nie będzie brał żadnego udziału w sprawie – łącznie z brakiem stawiennictwa na rozprawie. Zwykle taka argumentacja ma zniechęcić drugiego małżonka do rozwodu, poddając pod wątpliwość możliwość jego skutecznego uzyskania. Kiedy rozwód zaoczny zostanie orzeczony? Na co warto zwrócić szczególną uwagę w przypadku rozwodu zaocznego? Czy rozwód zaoczny stoi na przeszkodzie rozwodowi bez orzekania o winie? Na te i inne pytania znajdziecie Państwo odpowiedzi w niniejszym wpisie blogowym. Zapraszam do lektury.
Kiedy rozwód zaoczny zostanie orzeczony?
Rozwód zaoczny to określenie pochodzące z języka potocznego. Kryje się pod nim sytuacja, w której pozwany (lub pozwana) nie bierze udziału w sprawie rozwodowej (w pewnym uproszczeniu), a mimo to Sąd wydaje zaoczny wyrok rozwodowy.
Na potrzeby niniejszego wpisu będę posługiwał się pojęciem „rozwód zaoczny”. Musicie jednak Państwo pamiętać, że chodzi o zaoczony wyrok rozwodowy.
Praktyka pokazuje, że takie sytuacje mają miejsce. Najczęściej jest tak, że drugi małżonek traktuje tego rodzaju argumentację jako kartę przetargową. W ogólnym odbiorze panuje przekonanie, że obecność drugiego małżonka na sprawie rozwodowej jest niezbędna dla jej skutecznego przeprowadzenia. Nic bardziej mylnego!
Ustawodawca przewidział możliwość występowania takich sytuacji i wprowadził do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (dalej jako: „k.p.c.”) instytucję wyroku zaocznego. W przeciwnym razie w zasadzie każda sprawa w sądzie o charakterze spornym mogłaby zostać skutecznie „zbojkotowana” przez drugą stronę postępowania.
Rozwód zaoczny nie różni się niczym w skutkach od rozwodu „klasycznego”. Taki wyrok rozwiązuje małżeństwo i może regulować inne kwestie związane z małżeństwem.
Kiedy rozwód zaoczny będzie możliwy? W celu uzyskania odpowiedzi na to pytanie należy sięgnąć do przepisów k.p.c., a ściślej do art. 340 § 1 k.p.c. Znajdują one również zastosowanie do sprawy o rozwód.
Zgodnie z rzeczoną regulacją sąd wyda wyrok zaoczny, jeżeli mimo niezłożenia odpowiedzi na pozew skierowano sprawę do rozpoznania na rozprawie, a pozwany nie stawił się na tę rozprawę, albo mimo stawienia się nie bierze w niej udziału.
W praktyce zatem chodzi o dwie sytuacje:
– niestawienie się przez pozwanego na pierwszą rozprawę (nie dotyczy do kolejnych terminów);
– niebranie przez pozwanego udziału w rozprawie – mimo stawienia się.
Warto również pamiętać o tym, że pozwany musi zostać prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy. Korespondencja powinna zostać skierowana na jego adres zamieszkania (a nie zameldowania). Jeżeli pozwany nie będzie odbierał korespondencji, to wówczas można przyjąć fikcję skutecznego doręczenia (po dwukrotnej awizacji).
Jakkolwiek pierwsza przesłanka, to jest niestawienie się pozwanego na pierwszą rozprawę nie wymaga większego wytłumaczenia, tak warto pochylić się nad drugą przesłanką. Chodzi tutaj o sytuacje, w której pozwany stawia się na rozprawie, ale nie bierze w niej udziału, to jest np. nie zgłasza żadnych zarzutów oraz wyjaśnień.
Wydanie wyroku zaocznego opiera się na założeniu, że prawdziwe są twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem.
Powyższa zasada jest wyłączona w przypadku wydawania wyroków rozwodowych w sprawach małżeńskich oraz w sprawach między rodzicami a dziećmi. W przypadku sprawy o rozwód zaoczny Sąd nie może poprzestać na twierdzeniach powoda i musi przeprowadzić postępowanie dowodowe.
Postępowanie dowodowe ma przede wszystkim na celu ustalenie okoliczności dotyczących rozkładu pożycia, jak również okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji, a w razie uznania powództwa – także przyczyn, które skłoniły do tego stronę pozwaną.
Warto również pamiętać, że tylko bezczynność pozwanego może spowodować wydanie wyroku zaocznego w sprawie o rozwód. Niestawiennictwo powoda na pierwszej rozprawie o rozwód sprawi, że sąd zawiesi postępowanie i małżeństwo nie zostanie rozwiązane przez rozwód.
Jeżeli zatem to Państwo chcecie uzyskać rozwód i składacie do sądu pozew o rozwód – proszę pamiętać o konieczności stawiennictwa na pierwszą rozprawę. Jest to bardzo ważne dla losów przyszłego postępowania!
Sprzeciw od rozwodu zaocznego
Pozwany, przeciwko któremu zapadł wyrok zaoczny, może złożyć sprzeciw w ciągu dwóch tygodni od doręczenia mu wyroku. Wyrok zaoczny doręcza się stronom z urzędu. Stronie niezastępowanej przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej doręcza się go z pouczeniem o przysługujących jej środkach zaskarżenia, a pozwanemu – także z pouczeniem o obowiązku przedstawienia w sprzeciwie wszystkich twierdzeń i dowodów oraz skutku niedopełnienia tego obowiązku w postaci możliwości pominięcia spóźnionych twierdzeń i dowodów.
W piśmie zawierającym sprzeciw pozwany powinien przytoczyć zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, oraz twierdzenia i dowody.
Uwaga – Sąd odrzuca sprzeciw niedopuszczalny, spóźniony, nieopłacony lub dotknięty brakami, których nie usunięto pomimo wezwania!
W przypadku wniesienia sprzeciwu przewodniczący zarządza doręczenie go powodowi i nadaje sprawie bieg, w razie potrzeby podejmując czynności przewidziane w przepisach o organizacji postępowania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok, którym wyrok zaoczny w całości lub części utrzymuje w mocy albo uchyla go i orzeka o żądaniu pozwu, bądź też pozew odrzuca lub postępowanie umarza.
Czy rozwód zaoczny stoi na przeszkodzie rozwodowi bez orzekania o winie (za porozumieniem stron)?
Rozwód zaoczny wyklucza możliwość uzyskania rozwodu bez orzekania o winie (potocznie nazywanego rozwodem za porozumieniem stron.
Tytułem przypomnienia – w sprawie o rozwód sąd orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.
Jeżeli zatem pozwany wykazuje się bezczynnością w sprawie o rozwód, to nie będzie można odstąpić od orzekania o winie. Sąd będzie musiał zbadać który z małżonków zawinił w rozkładzie pożycia małżeńskiego.
Podsumowanie
Rozwód zaoczny zostanie wydany wówczas, gdy pozwany wykazuje bierną (bezczynną postawę) w sprawie o rozwód. Bierna postawa może przejawiać się przede wszystkim poprzez niestawiennictwo na pierwszej rozprawie o rozwód lub stawiennictwie, ale nie braniu udziału w sprawie. W takich okolicznościach sąd wyda wyrok rozwodowy w trybie zaocznym. Należy jednak pamiętać, że sąd dalej będzie zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego, a pozwany będzie mógł złożyć sprzeciw od wyroku zaocznego. Jeżeli nie czujecie się Państwo na siłach, aby samodzielnie występować w sprawie o rozwód i poszukujecie zaangażowanego adwokata – zapraszam do nawiązania kontaktu. W ramach wykonywanej praktyki adwokackiej prowadzę sprawy o rozwód.
Niniejszy wpis nie stanowi porady prawnej w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o adwokaturze. Jeżeli znajdujecie się Państwo w podobnej sytuacji i chcecie uzyskać wsparcie prawne – zapraszam do nawiązania kontaktu. Przyjrzę się Państwa sprawie i zaproponuję odpowiednią strategię działania.